Dziękuję panu posłowi Waldemarowi Pawlakowi.

Czy są propozycje dalszych kandydatur?

Nie ma.

Stwierdzam, że na stanowisko marszałka Sejmu zgłoszono następujących kandydatów: pana posła Wiesława Chrzanowskiego, panią posłankę Olgę Krzyżanowską i pana posła Józefa Zycha.

Przechodzimy do głosowania.

W związku z tym, że na stanowisko marszałka Sejmu zgłoszono trzech kandydatów, zarządzam głosowanie imienne.

Za chwilę ogłoszę 60-minutową przerwę w obradach w celu przygotowania kart do głosowania, które będą wydawane w dolnej palarni 30 minut po ogłoszeniu przerwy.

Karty zostaną sporządzone w układzie alfabetycznym. Proszę o wstrzymanie się od ich wypełniania, gdyż po wznowieniu obrad przedstawię zasady głosowania imiennego i wypełniania kart.

Zarządzam przerwę w obradach.

(Przerwa w posiedzeniu od godz. 11 min. 05 do godz. 12 min 10)

(po przerwie Marszałek-Senior Aleksander Małachowski)

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Przystępujemy do pierwszych od ponad 40 lat wyborów marszałka Sejmu w wolnej Polsce. Wśród kandydatów, którzy ubiegać się będą o to zaszczytne stanowisko, nie może zabraknąć przedstawiciela wsi, przedstawiciela milionów chłopów, którzy w najtrudniejszych dla Polski czasach brali na siebie odpowiedzialność za państwo.

Polskie Stronnictwo Ludowe wysuwając kandydaturę posła Józefa Zycha, przewodniczącego naszego klubu w poprzedniej kadencji, spełnia oczekiwania naszych wyborców i tych wszystkich, którzy z życzliwością i sympatią przyglądają się rosnącej roli partii chłopskiej. Wierzę, że uczucie to podzielają wszyscy rolnicy i chłopi obecni na tej sali, niezależnie od tego, w której jej części zasiadają. Jest czas i miejsce, by spełniły się deklaracje o woli wspólnego działania dla dobra Polski.

Panie i Panowie Posłowie! W dniu dzisiejszym zrobimy kolejny krok na drodze do demokracji. Od przebiegu i wyników głosowania zależeć będzie jej kształt. Mamy do wyboru trzy możliwości. Układ polityczny oparty na dwóch zantagonizowanych siłach politycznych ­ uważamy, że jest to perspektywa groźna dla Polski. Już w ciągu tych kilku tygodni przekonaliśmy się, że nie potrafimy zachować umiaru, a każdy najmniejszy nawet podział urasta do gigantycznego konfliktu. Podział na dwa zwalczające się ugrupowania stwarza wielkie zagrożenie dla Polski. Inne, nie mniej groźne skutki niesie ze sobą rozdrobnienie sceny politycznej. Ogromne problemy, jakie rodzą się przy tworzeniu rządu, świadczą o tym, że nie powinniśmy się godzić na rozdrobnienie parlamentu i całej sceny politycznej.

Polskie Stronnictwo Ludowe uważa, że w warunkach polskich najlepsze perspektywy stwarzałby układ polityczny oparty na trzech silnych ugrupowaniach. Układ taki chroniłby nas przed nadmierną polaryzacją ugrupowań, a zarazem przed zbyt dużym ich rozproszeniem. Kandydatura posła Józefa Zycha jest ofertą dla tych, którzy nie chcą być ani na prawicy, choćby była ona centrowa, ani na lewicy, nawet gdyby była europejska. Zwracamy się do tych, którzy nie szukają politycznych patronów, ale partnerów, z którymi, a nie dla których pragną pracować.

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Pan poseł Józef Zych urodził się 23 marca 1938 roku w Giedlarowej w województwie rzeszowskim w rodzinie chłopskiej. W roku 1966 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. W roku 1976 uzyskał doktorat z prawa. Od 1967 roku ­ radca prawny specjalizujący się w prawie rolnym, spółdzielczym i prawie pracy, z tego zakresu opublikował wiele prac; współtwórca samorządu radców prawnych, przewodniczący Krajowej Rady Radców Prawnych dwóch kadencji w latach 1983-1991; w poprzedniej kadencji Sejmu ­ przewodniczący Komisji Sprawiedliwości. Ma duże doświadczenie parlamentarne, dobrze zna trudne arkana pracy sejmowej.

Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Wkraczamy w trudny okres dla naszego parlamentu. Wszyscy na tej sali mamy identyczne prawa i identyczne umocowanie, ale także wiele nas dzieli. Nie jest obojętne, kto będzie nami kierował, czy będzie to rzecznik większej lub mniejszej większości, czy też ktoś, kto zechce i potrafi nas godzić.

Polskie Stronnictwo Ludowe udowodniło, że ma w swoich szeregach polityków, którzy opanowali arkana trudnej sztuki mediacji. W trudnych czasach przełomu i ogromnych zmian ludowcy potrafili się wznieść ponad walki frakcyjne i potrafili łagodzić sprzeczności. Takim politykiem był Maciej Rataj w latach dwudziestych, takim politykiem jest marszałek Sejmu X kadencji nasz kolega poseł Mikołaj Kozakiewicz. W tym kierunku działa kierownictwo PSL. Jako chyba jedyna partia po wyborach utrzymujemy kontakt z przedstawicielami wszystkich ugrupowań. Nie została odrzucona nasza oferta wspólnych prac nad przygotowaniem tego posiedzenia. Podjęliśmy dalsze inicjatywy na rzecz minimalizowania konfliktów i sprzeczności.

Kandydatura Józefa Zycha jest kolejnym krokiem na tej drodze. Pragnę zapewnić, że osobiste cechy posła Józefa Zycha predestynują go do tej roli. Jako przewodniczący naszego klubu wielokrotnie zmuszony był wykazywać się najwyższymi zdolnościami mediacyjnymi. Sprostał temu zadaniu w najwyższym stopniu, ciesząc się szacunkiem i zaufaniem wielu posłów o bardzo różnej biografii politycznej oraz o bardzo różnych poglądach i zapatrywaniach. Kolega Józef Zych odegrał wreszcie ogromną rolę w jednoczeniu ruchu ludowego, w usuwaniu tych wszystkich różnic i podziałów, jakie pozostawiła nam historia. Jesteśmy głęboko przekonani, że te najwyższe umiejętności ujawni on pełniąc zaszczytną funkcję marszałka Sejmu. Uważamy, że dziś taki właśnie marszałek jest Sejmowi bardzo potrzebny. (Oklaski)

(dalej Marszałek-Senior Aleksander Małachowski)

Dziękuję panu posłowi Tadeuszowi Mazowieckiemu i proszę o zabranie głosu pana posła Waldemara Pawlaka.

(dalej poseł Waldemar Pawlak)

Panie Marszałku Seniorze! Panie i Panowie Posłowie! Proszę pozwolić mi, że ­ nim odniosę to co chcę powiedzieć, bezpośrednio do osoby pani posłanki Olgi Krzyżanowskiej ­ wypowiem przede wszystkim pewne uwagi ogólne.

Sejm, który dziś rozpoczyna swoją pracę, jest pierwszym od wielu dziesięcioleci demokratycznie wybranym w wolnych wyborach. Mówimy, że jest pierwszym Sejmem III Rzeczypospolitej. Stanie on przed wielkimi problemami, wobec których ustąpić muszą wszelkie, czasem drugorzędne czy wręcz małostkowe spory. Już jutro czy pojutrze stanie on przed debatą budżetową jakże trudną w obecnej sytuacji państwa i jakże trudną w sytuacji różnych grup społeczeństwa. Sejm nasz jest Sejmem, który ma uchwalić konstytucję, czyli nadać państwu budowanemu od nowa na zasadach demokracji ustawę zasadniczą, trwałą, nie zmienianą przy lada okazji, ustawę skierowaną w przyszłość. Jest Sejmem, który powinien nadać stabilność państwu polskiemu w sytuacji, gdy cała geografia polityczna wokół nas, zwłaszcza na Wschodzie, ulega tak burzliwym a zarazem pełnym niebezpieczeństw zmianom. Bardzo wiele więc zależy od tego, czy od początku pracy, od startu tego Sejmu działać będziemy ze zrozumieniem tego, że reprezentujemy nie tylko różne opcje polityczne, ale że w nasze ręce zostało złożone dobro wspólne narodu i państwa. Zarazem mamy wszyscy przecież świadomość tego, i jest to przedmiotem wielu wyrażanych publicznie obaw, że Sejm jest bardzo zróżnicowany, rozdrobniony na wiele partii i ugrupowań. W takiej właśnie sytuacji wybieramy marszałka Sejmu.

Intencja, z jaką klub nasz, Klub Parlamentarny Unia Demokratyczna, wysuwa kandydaturę posłanki Olgi Krzyżanowskiej na stanowisko marszałka Sejmu, jest jasna i prosta. Kierujemy się nie tylko tym, że jako najliczniejszy klub mamy zrozumiałe prawo do wysuwania kandydata na marszałka Sejmu. Uważamy, że posłanka Olga Krzyżanowska zapewni wykonywanie funkcji marszałka w sposób obiektywny i nadrzędny, a w tym zwłaszcza Sejmie nadrzędność pozycji marszałka odgrywać będzie szczególną rolę w pracy całej Izby. Życiorys posłanki Olgi Krzyżanowskiej został rozdany paniom i panom posłom.

Posłanka Olga Krzyżanowska, której niepodległościowy rodowód jest znany, jest osobą łączącą osobisty takt, serdeczność wobec ludzi ze stanowczością, której potrzeba dla reprezentowania godności Sejmu. Ma doświadczenie parlamentarne w kierowaniu obradami, jest członkiem naszego klubu i członkiem Unii Demokratycznej, nie należy jednak do jej władz i nie sądzimy, aby dla kogokolwiek patrzącego bez uprzedzeń była osobą kontrowersyjną w toczących się dziś sporach politycznych. Nie patrzymy zresztą na innych wysuniętych kandydatów pod kątem sporów personalnych, potrafimy zachować dla nich szacunek mimo różnicy zdań. Uważamy natomiast, iż marszałek Sejmu, zwłaszcza tego Sejmu, musi być przede wszystkim reprezentantem Sejmu, a nie jednej partii politycznej. Nie bez znaczenia jest i to, by w najwyższych władzach państwa zasiadała kobieta, a marszałek Sejmu jest drugą osobą w państwie.

Na wybór marszałka Sejmu patrzymy jako na decyzję samoistną, dotyczącą pracy parlamentu. Łączenie tego wyboru z wyłanianiem przyszłego układu rządowego uważamy za niesłuszne, a nawet krótkowzroczne. Tu w tej Izbie będziemy jeszcze siebie wzajemnie potrzebować, będziemy potrzebować wzajemnego zrozumienia w różnych trudnych momentach. Jesteśmy przekonani, że pani Olga Krzyżanowska swoim taktem rozładuje wiele niepotrzebnych czy drugorzędnych napięć, jakie się w pracy Izby mogą pojawiać. Będzie sprawnie przewodniczyć i kierować pracami Izby, zachowując zawsze nadrzędność roli marszałka, będzie strzec godności Izby i właściwie ją reprezentować wobec innych najwyższych organów państwa.

W wyborze, przed którym stoimy, nie chodzi o to, czyje będzie na wierzchu. Za dzień czy dwa miną napięcia towarzyszące temu posiedzeniu i przyjdzie normalny dzień pracy Izby. Autorytet tej Izby zależy od tego, jaki sobie sama nada swoją pracą i atmosferą. Izbie tej, sądzimy, potrzeba marszałka, który przede wszystkim będzie czynnikiem nadrzędnym, który ­ więcej ­ będzie dobrym duchem taką atmosferę tworzącym. Takie są motywy, dla których z całym przekonaniem wysuwamy kandydaturę posłanki Olgi Krzyżanowskiej na marszałka Sejmu.
(Oklaski)

(dalej Marszałek-Senior Aleksander Małachowski)

Dziękuję panu posłowi.

Proszę o zabranie głosu pana posła Tadeusza Mazowieckiego.

(dalej poseł Tadeusz Mazowiecki)

Życiorys

Jest absolwentem Wydziału Prawa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, na którym uzyskał także stopień doktora nauk prawnych.

W 1961 został skazany na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności za „niedopełnienie obowiązków służbowych” w czasie obozu harcerskiego koło Krosna Odrzańskiego.

W 1989 został wybrany posłem z listy Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Od 1991 jest posłem reprezentującym Polskie Stronnictwo Ludowe. W Sejmie I kadencji, a także w Sejmie II kadencji do 3 marca 1995 zajmował stanowisko wicemarszałka, następnie do końca tej kadencji pełnił funkcję marszałka. Od 2 lipca 2004 do końca IV kadencji ponownie był wicemarszałkiem Sejmu. W IV kadencji Sejmu zasiadał ponadto w sejmowej komisji odpowiedzialności konstytucyjnej, której był przewodniczącym. W V kadencji wykonywał obowiązki Marszałka Seniora. W wyborach parlamentarnych w 2007 po raz siódmy uzyskał mandat poselski, otrzymując w okręgu lubuskim 18 631 głosów.

23 grudnia 1995 jako Marszałek Sejmu przez kilkanaście godzin pełnił obowiązki Prezydenta RP, aż do czasu zaprzysiężenia Aleksandra Kwaśniewskiego.

15 lutego 2006 słuchacze Programu III Polskiego Radia przyznali Józefowi Zychowi nagrodę „Srebrne Usta 2005″ za lapsus: „Nie po raz pierwszy staje mi… przed wysoką izbą (…)”. Poseł uzyskał 40% wszystkich głosów.

Źródło: Wikipedia

Harcerka Szarych Szeregów, odznaczona Krzyżem Walecznych, córka Aleksandra Krzyżanowskiego („Wilka”), legendarnego dowódcy Armii Krajowej na Wileńszczyźnie.

W 1952 ukończyła studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Gdańsku. Pracowała w szpitalu powiatowym w Pucku, szpitalu wojewódzkim i Akademii Medycznej w Gdańsku. Do 1989 była kierownikiem Wojewódzkiej Przychodni Przemysłowej w Gdańsku.
Od 1989 do 2001 sprawowała mandat posła na Sejm z ramienia Komitetu Obywatelskiego, Unii Demokratycznej i Unii Wolności.
Była wicemarszałkiem Sejmu X i II kadencji, przewodniczyła Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich i Komisji Etyki Poselskiej, była zastępcą przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych, reprezentowała Sejm w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy w latach 1990-1993. W 2001 z listy komitetu Blok Senat 2001 została senatorem V kadencji z okręgu gdańskiego, zasiadała w Komisji Emigracji i Polaków za Granicą oraz Komisji Polityki Społecznej i Zdrowia. W 2005 nie ubiegała się o reelekcję.

Od 1980 r. należy do „Solidarności”, zasiadała w krajowej komisji zdrowia związku. Jest członkiem rady Fundacji Batorego. Należała do UD i UW, w 2005 przystąpiła do Partii Demokratycznej.

Źródło: Wikipedia

Życiorys

Ukończył w 1945 studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uzyskał następnie stopień naukowy doktora i doktora habilitowanego nauk prawnych oraz tytuł profesorski.

W czasie II wojny światowej walczył w szeregach Armii Krajowej (między innymi w powstaniu warszawskim). Był wtedy żołnierzem batalionu „Harnaś”. Działał w konspiracyjnych organizacjach o orientacji niepodległościowej, m.in. w Stronnictwie Narodowym i Młodzieży Wszechpolskiej.

W latach 1948-1955 więziony przez władze komunistyczne. W czasach PRL współpracował z prymasem Polski, kardynałem Stefanem Wyszyńskim. Pracował jako wykładowca prawa i profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 1980 został doradcą NSZZ „Solidarność”, był współautorem statutu związku. W 1981, po 21 latach odmowy wpisania na listę, został dopuszczony do wykonywania zawodu adwokata.

W 1989 był jednym z założycieli Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego, do 1994 pełnił funkcję prezesa zarządu głównego tej partii. Od 12 stycznia 1991 do 23 grudnia 1991 obejmował urząd ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego w rządzie Jana Krzysztofa Bieleckiego. W wyborach parlamentarnych w 1991 został wybrany na posła w okręgu Lublin z listy Wyborczej Akcji Katolickiej. W Sejmie I kadencji zajmował stanowisko marszałka Sejmu.
W 1992 jego nazwisko znalazło się na tzw. liście Macierewicza, w 2000 Sąd Lustracyjny uznał, że Wiesław Chrzanowski nie był agentem SB. W latach 1997-2001 zasiadał w Senacie IV kadencji, wybrany z listy Akcji Wyborczej Solidarność w województwie lubelskim. W 2001 wycofał się z polityki i nie ubiegał się o reelekcję.

3 maja 2005 został odznaczony przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Orderem Orła Białego. W maju 2007 prezydent Lech Kaczyński powołał go do kapituły tego orderu. 24 maja 2007 Rada Miasta Stołecznego Warszawy przyznała mu tytuł Honorowego Obywatela.

Źródło: Wikipedia

Panie Marszałku! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie osobę pana posła Wiesława Chrzanowskiego, kandydata na marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.

Jeszcze w czasie okupacji hitlerowskiej pan Wiesław Chrzanowski rozpoczął działalność w organizacji młodzieżowej związanej ze Stronnictwem Narodowym. W czasie wojny na tajnych kompletach w Warszawie studiował prawo, był prezesem tajnego koła prawników. Po wojnie był jednym ze współtwórców, a następnie prezesem Chrześcijańskiego Związku Młodzieży powołanego przy Stronnictwie Pracy. Za swą działalność był aresztowany i skazany na 8 lat więzienia. Opuścił je w 1954 r. Kolejne próby legalnej działalności politycznej również kończą się fiaskiem. W l957 r. zakazano między innymi działalności dyskusyjnego klubu ˝Start˝, utworzonego przy udziale pana Wiesława Chrzanowskiego niespełna rok wcześniej.

Od 1967 r. Wiesław Chrzanowski należał do zespołu informacyjnego przy prymasie Polski kardynale Stefanie Wyszyńskim. Zespół zapoznawał się z szeregiem dokumentów ilustrujących stosunki państwo-Kościół, zapoznawał prymasa z działalnością środowisk inteligenckich związanych z Kościołem.

W drugiej połowie lat siedemdziesiątych pan Wiesław Chrzanowski współpracował z tworzącą się opozycją polityczną. Pan Wiesław Chrzanowski zrobił aplikację adwokacką na początku lat sześćdziesiątych. Przez 20 lat minister sprawiedliwości stawiał weto przeciw wpisaniu go na listę adwokacką. Pan Wiesław Chrzanowski mógł złożyć przyrzeczenie adwokackie dopiero w l981 r. Doktoryzował się i habilitował w latach siedemdziesiątych w dziedzinie prawa spółdzielczego i mieszkaniowego. Jest autorem bardzo wielu publikacji naukowych.

W l980 r. Wiesław Chrzanowski był współautorem pierwszego projektu statutu ˝Solidarności˝ Regionu Mazowsze. Działał w radzie programowej ośrodka prac społeczno-zawodowych przy komisji krajowej. Po wprowadzeniu stanu wojennego był w pierwszej kadencji członkiem Społecznej Rady Prymasowskiej i doradcą w Sekretariacie Episkopatu Polski. Był członkiem Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie, przekształconego później w Krajowy Komitet Obywatelski.

Pan Wiesław Chrzanowski jest profesorem prawa. Kieruje katedrą prawa cywilnego w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Jest przywódcą Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego.

Jednocześnie zostałem upoważniony do zakomunikowania, że pan poseł Chrzanowski w przypadku wybrania go na marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie złoży rezygnację ze stanowiska ministra sprawiedliwości. (Długotrwałe oklaski)

(dalej Marszałek-Senior Aleksander Małachowski)

Proszę państwa, proszę o zajmowanie już miejsc na sali. Musimy, Wysoka Izbo, przystąpić do obrad. Bardzo proszę.

Wznawiam obrady.

Przystępujemy do punktu 1 porządku dziennego: Wybór marszałka Sejmu.

Informuję, że zostali zgłoszeni następujący kandydaci

– pan poseł Wiesław Chrzanowski przez kluby parlamentarne: Konfederacji Polski Niepodległej, Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego, Porozumienia Centrum, Kongresu Liberalno-Demokratycznego oraz Porozumienia Ludowego;

– pani posłanka Olga Krzyżanowska przez Klub Parlamentarny Unia Demokratyczna;

– pan poseł Józef Zych przez Parlamentarny Klub PSL Sojusz Programowy.

Poproszę przedstawicieli wnioskodawców o przedstawienie zgłoszonych kandydatów.

Proszę o zabranie głosu pana posła Gabriela Janowskiego.

(dalej poseł Gabriel Janowski)